KPSS VATANDAŞLIK DERS NOTLARI -3

M.154-YARGITAY
Adliye mahkemeleri tarafından verilen ve kanunun başka bir adli yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümleri son inceleme merciidir. Kanunla gösterilen belli davaların ilk ve son derece mahkemesidir. Yargıtay üyeleri, birinci sınıfa ayrılmış adli hâkim ve savcılar arasından Hâkim ve Savcılar Yüksek Kurulunca seçilirler.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekili 5 aday arasından Cumhurbaşkanınca 4 yıl için seçilir.


M.155-DANIŞTAY
İdari mahkemelerce verilen ve kanunun başka bir idari yargı merciine bırakmadığı kararlara karşı son inceleme merciidir.
Danıştay davaları görmek Başbakan ve Bakanlar Kurulunca gönderilen kanun tasarıları, kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında 2 ay içinde düşüncelerini bildirmekle ve tüzük tasarılarını incelemek, idari uyuşmazlıkları çözmekle görevlidir.
Danıştay üyeleri Cumhurbaşkanınca seçilir.


M.156-ASKERİ YARGITAY
Askeri mahkemelerce verilen kararlara karşı son inceleme merciidir.
3 aday gösterilir. Cumhurbaşkanı üyelerini seçer.


M.157-ASKERİ YÜKSEK İDARE MAHKEMESİ
Askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile asker kişileri ilgilendiren, askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemden doğan uyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesidir.
Askeri hakim sınıfından olmayan üyelerin görev süreleri 4 yılı geçemez.
Askerlik yükümlülüklerinden doğan uyuşmazlılarda ilgilinin asker kişi olması şartı aranmaz.


M.158-UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
Adli, idari ve askeri yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözer.
Diğer mahkemeler ile Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır.
Bu mahkemenin başkanlığı Anayasa mahkemesince seçilir.


M.159-HAKİM VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU
Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kurulur ve görev yaparlar
Kurulun Başkanı Adalet Bakanıdır.
Kurulun kararlarına karşı yargı yolu kapalıdır.


M.160-SAYIŞTAY
Genel ve katma bütçeli idarelerin bütün gelir ve giderleri ile mallarını TBMM adına denetler sorumluların hesap ve işlemlerini kesin hükme bağlar ve kanunlarla verilen inceleme ve denetleme işlemlerini yapmakla görevlidir.
Sayıştay’ın kesin hükümlerine karşı ilgililer yazılı bildirimden itibaren 15 gün içinde bir kereye mahsus olmak üzere karar düzeltme yoluna gidilebilir. Bu kararlara karşı idari yargı yoluna başvurulamaz.
Vergi ve benzeri mali yükümlülüklerde Danıştay ve Sayıştay uyuşamazsa, Danıştay’ın kararı esastır.


M.161-BÜTÇENİN HAZIRLANMASI VE UYGULANMASI
Devletin ve KİT dışındaki kamu tüzel kişilerinin harcamalarını yıllık bütçelerle yapılır.
Bütçe Kanununa bütçe dışı hükümler konamaz.
Bakanlar Kurulu genel ve katma bütçe tasarıları ile milli bütçe tahminlerini gösteren raporu , mali yıl başından 75 gün önce TBMM’ne sunar. Bütçe raporu Bütçe Komisyonunda (40 kişi) incelenir. Bütçe komisyonunca 55 içinde kabul edilip TBMM de görüşülür ve mali yıl başına kadar karar bağlanır.
TBMM üyeleri bütçe kanun tasarılarının Genel Kurulda görüşülmesi sırasında gider artırıcı ve gelir azaltıcı önerilerde bulunulamaz.
Bakanlar Kuruluna KHK ile bütçede değişiklik yapma yetkisi verilemez.


M.164-KESİN HESAP
Kesin hesap kanun tasarıları kanunda daha kısa bir süre kabul edilmemişse, ilgili oldukları mali yılın sonundan başlayarak en geç 7 ay sonra Bakanlar Kurulunca TBMM’ne sunulur.
Sayıştay genel uygunluk bildirimini kesin hesap kanun tasarısının verilmesinden başlayarak en geç 75 gün içinde TBMM ne sunar.
Genel Kurul kesin hesap kanun tasarısını yeni yıl bütçe kanunu tasarısıyla beraber görüşerek karar bağlar
Sermayesinin yarıdan fazlası doğrudan doğruya veya dolaylı olarak Devlete ait olan kamu kuruluş ve ortaklarında denetim görevi TBMM ne aittir Sayıştay’ca yapılmaz.


ANAYASANIN DEĞİŞTİRİLMESİ
Anayasanın değiştirilmesi TBMM üye tamsayısının en az 1/3 tarafından yazıyla teklif edilebilir.
Genel kurulda iki kez görüşülür. Kabulü TBMM üye tam sayısının 3/5 ‘ü yani 330 oyla kabul edilir.
Cumhurbaşkanı Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunları bir daha görüşülmek üzere TBMM ne gönderebilir. Meclis geri gönderilen kanunu üye tam sayısının 2/3 ile aynen kabul ederse Cumhurbaşkanı bunu halkoyuna sunabilir.
Meclisçe üye tamsayısının 3/5 ile veya 2/3 az oyla kabul edilen anayasa değişiklikleri Cumhurbaşkanı tarafından Meclise iade edilmediği zaman halkoyuna sunulmak üzere RG de yayımlanır.
Doğrudan veya Cumhurbaşkanının iadesi üzerine Meclis üye tamsayısının 2/3 ile kabul edilen Anayasa değişikliğine ilişkin kanun veya maddeleri Cumhurbaşkanı tarafından halkoyuna sunulabilir. Bunlar RG de yayımlanır.
Halkoyuna sunulan kanun değişikliklerin yürürlüğe girmesi için halkoylamasında kullanılan geçerli oyların yarısından çoğunun kabul olması gerekir.

 


SAVAŞ HALİ
Bakanlar Kurulu ister. TBMM karar verir, Cumhurbaşkanı onaylar.


DEMOKRASİNİN 4 TEMEL ŞARTI
1. Cumhuriyet
2. Serbest seçim
3. Vatandaşların temel haklarının tanınması
4. Serbest örgütlenme
Ülkemizde temsili demokrasi vardır.

 

  

 

TEMEL YURTTAŞLIK BİLGİSİ VE İNSAN HAKLARI


1) Sermayenin tamamı yada bir kısmı devlete ait olan kuruluşlara ne denir?

KİT (Kamu İktisadi Teşebbüsü)
2) ) Belediye yönetimi ile ilgili bilgiler?

a)Belediye başkanı belediye yönetiminin başıdır. b)Belediye meclisi ve belediye encümeni birer yerel yönetim birimleridir   c)Belediye başkanı belediye meclisine başkanlık eder

3)Türkiye Cumhuriyetinin Anayasaları Nelerdir?

1921 Anayasası, 1924 Anayasası, 1961 Anayasası, 1982 Anayasası
4) Türkiye Cumhuriyeti Anayasalarından hangisi en uzun süre yürürlükte kalmıştır?

1924 Anayasası
5) Cumhurbaşkanı olmadığı zaman yerine kim vekalet eder?

TBMM Başkanı
6) Ölen bir kimsenin mal varlığının kimlere ne kadar verileceği konusu hangi hukuk dalının kapsamına girer?

Medeni Hukuk

7) Ülkemizde uygulanmakta olan Hükümet modeli hangisidir?

Kabine Sistemi

8)Toplum Hayatını düzenleyen yazısız kurallar Nelerdir?

a)Gelenekler b)Görenekler c)Ahlak Kuralları

9) Toplum Hayatı düzenleyen yazılı kurallar nelerdir?

a)Hukuk Kurulları b)Anayasa
10) Millet Vekili olan bir kimse bu görevi süresince TBMM’nin onayı olmadan sorgulanamaz, tutuklanamaz, yargılanamaz, hakkında yargı işlemi yapılamaz, buna Yasama Dokunulmazlığı denir. Millet Vekillerine böyle bir hakkın tanınması neye yöneliktir? Yasama görevi sırasında her türlü etki ve baskı altında kalmalarını engellemeyi amaçlar.

11) Evlenme, Boşanma, miras, gibi konulardaki anlaşmazlıklar sonucu açılan davalara hangi mahkemeler bakar?

Adli Mahkemeler.

 

12) Adam öldürme, adam yaralama, hırsızlık vb. açılan davalara hangi mahkeme bakar?

Ceza Mahkemeleri.

 

13) Ülke ve toplum güvenliği açısından bazı özel durumlarda temel hak ve özgürlükler kısmen yada tamamen kısıtlanabilir. Kişi Hak ve Özgürlüklerinden hangisi hiçbir durumda kısıtlanamaz?

Yaşama Hakkı.

 

14) Kişi hak ve özgürlüklerinden hangileri savaş, olağan üstü hal ilan edilmesi gibi nedenlerle kısıtlanabilir?

a)Toplantı ve gösteri yürüyüşü yapma b)Siyasi faaliyette bulunma c)Yerleşme ve Seyahat özgürlüğü d) Haberleşme özgürlüğü

15) Günümüzde sanatçıların yapmış oldukları kasetler internet ortamında sanatçıdan habersiz olarak çoğaltılıp dağıtılmaktadır. Bu hangi hakkın ihlal edildiğinin göstergesidir?

Telif Hakkı

16) Bir icadın, icadı yapan kişiden habersiz olarak kullanılması, çoğaltılması  hangi hakkın ihlal edildiğini gösterir?

 Patent hakkı

17) Devletin temel görevlerinden hangisi toplumda birlik ve dayanışmanın, ülkede çağdaş ve uygar bir görünüm kazanmasına katkı sağlar?

Halkın Eğitim ihtiyacını karşılamak ve modern eğitim kurumları açmaktır.

 

18) Anayasamızın Dayandığı Temel İlkeler Nelerdir?

a)Atatürk İlkelerine bağlılık b)Milli Egemenlik c)Demokratik ve Laik Devlet d)Temel Hak ve Hürriyetlere dayanmak
 

19) Sermayesinin tamamı yada bir kısmı devlete ait olan kuruluşlara KİT (Kamu İktisadi Teşebbüs) denir.( Ziraat Bankası,Halk Bankası)


20) Türkiye 2001 yılı başlarında girdiği ekonomik krizden iki yıl sonra çıkmaya başlamıştır. Türkiye’nin ekonomik krizden çıkma yolunda ilerlediğini gösteren kanıtlar nelerdir?

a)Reel faizlerin düşmesi b)Türk Lirasının değer kazanması c)Uluslar arası derecelendirme kuruluşlarının Türkiye’nin notunu artırması d)Devlet Borçlanma faizlerinin azalması

 

1) Bilim ve Kültür alanlarında Milletlerarası işbirliğini geliştirerek Dünya barışana katkıda bulunmayı amaçlayan uluslar arası kuruluşun adı nedir?

UNESCO

22) Ülkemizde yasa çıkartma yetkisi kime aittir?

Halk Tarafından seçilen Millet Vekillerine (TBMM)’ye aittir.

23) TBMM Üyeleri kimlerden oluşur?

Başbakan, Devlet Bakanları, ve Milletvekillerinden oluşur.

24) Çalışan işçilerin haklarının korunması, işverenlerin yapacağı haksızlıkların önlenmesi ve işçi ile işveren arasındaki anlaşmazlıkları çözümü için sendikalar oluşturulmuştur.

25) İl’lerde en yetkili birim amiri kimdir?

Vali

26)İlçelerde en yetkili birim amiri kimdir?

Kaymakam

27) Köyü yöneten kimdir?

Köy Muhtarı
 

28) Hasta ziyaretinde bulunmak, büyüklere saygı göstermek, bayramlarda akraba ziyareti, toplumu düzenleyen hangi kurallardandır?

Görgü Kuralları
 

29) Devlet içerisinde yasama, yürütme ve yargı faaliyetlerinin ayrı ayrı organlar tarafından yerine getirilmesine ne denir?

Güçler Ayrılığı İlkesi denir.

30) Hangileri Federal devlettir?

Almanya, ABD, Rusya

31) Ulus Devlet’e örnek (Basit Devlettir)

Türkiye,Yunanistan,Suriye

32) Tek Kişinin hakimiyetine dayanan devlet şekline ne denir?

Monarşik Devlet

33) Din Kurallarına göre kurulup idare edilen devletler yönetim bakımından nasıl devletlerdir?

Teokratik Devletlerdir.
 

34)Toplum ilişkilerini düzenleyen kurallardan hangisi herkesi bağlar ve karşılıklı sözleşme esasına dayanır?

Hukuk Kuralları

35) Belediye Başkanlığı Seçimi Kaç Yılda Bir Yapılır?

5 Yılda

36)  Ülkemizde uygulanmakta olan hükümet modeli kabine sistemidir. Bu sisteme ne zaman geçilmiştir?

Cumhuriyetin ilanı ile geçilmiştir.

37) Toplum ilişkilerini düzenleyen kurallardan hangisine uyulmaması durumunda Devlet tarafından cezai yaptırımlar uygulanır?

Hukuk Kuralları
 

38) Hürriyetler Kamu hürriyeti ve siyasi hürriyetler olmak üzere iki kısma ayrılır. Siyasi hürriyetlere örnek veriniz?

a)Millet Vekili olmak için aday olmak b)Belediye seçimlerinde oy kullanmak c)Siyasi partilerden birine üye olmak d)Belediye Meclisi üyeliği için aday olmak.
 

39) Hakimiyet Hakkı doğrudan ulusa ait olan devlet şekli hangisidir?

Demokratik devlet.
 

40) Ülkemizde yapılan seçimler sonunda hangisinin gerçekleşmemesi koalisyon hükümeti kurulmasını gerektirir?

Hiçbir siyasi partinin Mecliste çoğunluğu sağlayamaması

41) Ölen bir kimsenin mal varlığının kimlere ne kadar verileceği konusu hangi hukuk dalının kapsamına girer?

Medeni Hukuk

42) Seçimlerde bütün vatandaşların serbestçe; hiçbir şekilde ırk, cins, düşünce, din ve mezhep ayrımı gözetilmeden oylarını kullanabilmeleri ve yönetime katılabilmeleri neyin gereğidir?

Genel Oy Prensibinin
 

43) İktidarı oluşturan partiler dışında en gazla Millet Vekiline sahip olan partiye ne ad verilir?

Ana muhalefet Partisi
 

44) Demokrasi yönetimlerinde birden fazla siyasi partinin bulunması hangisinin gerçekleşmesi açısından önemlidir?

Farklı görüş ve düşüncelerin yönetime katılması

45) Siyasi Partilerin kapatılmasında kesin kararı hangi mahkeme verir?

Anayasa Mahkemesi
 

46)  Günlük Yaşamımızda uymaya çalıştığımız –Büyüklerin ellerini öpmek –Yemek yerken konuşmamak –Karşılaştığımız kişilere selam vermek gibi davranışlar toplum ilişkilerini düzenleyen kurallardan hangisi ile ilgilidir?

 Gelenekler
 

47) Siyasi Partilerin Gelirleri Nelerdir?

a)Üye aidatları b)Parti rozetlerinin satışlarından elde edilen gelirler c) Hazine yardımı d)Partiye yapılan bağışlar
 

48)Ülkemizde demokrasi yönetimlerinden hangisi uygulanmaktadır?

Temsili Demokrasi

49) Bir Siyasi partinin  mecliste grup kurabilmesi için en az kaç millet vekiline sahip olması gereklidir?

20 Millet Vekili

50) Meclis çalışmalarında sık sık gündeme gelen “Salt Çoğunluk” ne demektir?

Meclis Üye sayısının yarısından bir fazlası
 

51) 1839’da kabul edilen Tanzimat Fermanı’na göre mahkemeler açık olacak, hiç kimse yargılanmadan cezalandırılmayacaktı. Tanzimat Fermanı’nın getirdiği bu yenilik hangi alanda şeffaflaşmayı sağlamaya yöneliktir?

Adalet
 

52) 1982 Anayasasına göre anayasa maddelerinin değiştirilebilmesi için TBMM üyelerinden en az ne kadarının yazılı teklifi gereklidir?

Üçte birinin yazılı teklifi gereklidir.
 

53) Yüksek Seçim Kurulunun görevleri nelerdir)

a)İllerden çıkarılacak Millet Vekili sayısının belirlenmesi b)İl ve İlçe seçim kurullarının oluşturulması c)Oy sayım işlerinin takip edilmesi d)Seçim sonuçlarına yapılan itirazların değerlendirilmesi

54) İlk Demokrasi yönetimi hangi toplumda görülmüştür?

Yunanlılar
 

55) Anayasamıza göre seçimler sonunda en çok oyu alan siyasi parti, Mecliste çoğunluğu da sağlamışsa iktidara gelir. Bu durum demokrasi ilkelerinden hangisi ile ilgilidir?

Çoğunluk Prensibi
 

56) Cumhur Başkanını kim seçer?

TBMM
 

57) Savaş ilanına kim karar verir?

TBMM
 

58) Bakanlar Kurulunu ve Bakanları kim denetler?

TBMM
 

59) Kanun koymak, değiştirmek, kaldırmak kimin görevidir?

TBMM
 

60) Genel Kurmay Başkanını kim atar?

Cumhurbaşkanı

61) Bakanlar Kurulu tarafından ilan edilen sıkı yönetim, seferberlik ve savaş hali durumlarının kaldırılmasına veya devam ettirilmesine karar vermek hangisinin görevidir?

TBMM
 

62) Hangisinin gerçekleşmemesi durumunda Cumhurbaşkanı tarafından TBMM seçimlerinin yenilenmesine karar verilir?

Kırk Beş Gün içinde hükümetin kurulamaması
 

63) Millet Vekili seçilme yaşı en az kaçtır?

30

64) Millet Vekili seçimlerinde aday olabilmek için Eğitim düzeyi en az ne olmalıdır?

İlkokul Mezunu

65) Cumhur Başkanı Seçilebilme yaşı en az kaçtır?

40
 

66) Başbakanın, TBMM tarafından  “Yüce Divan’a” sevk edilmesi hangisinin gerçekleşmesine neden olur?

Hükümet istifa etmiş sayılır.
 

67) Anayasamıza göre Başbakan kime karşı sorumludur?

TBMM
 

68) TBMM Üyeleri üye sayısında çeşitli nedenlerden dolayı azalmalar olur. Bu durumda eksilen millet vekillikleri ile ilgili “ara seçimler” yapılır. Hangisinin gerçekleşmesi ara seçimlerin yapılmasını gerekli hale getirir?

Boşalan üye tam  sayısının %5’ine ulaşması durumunda Ara Seçim yapılır.

 

69) Adli, idari ve askeri mahkemeler arasında görev ve karar anlaşmazlığının olması durumunda hangi yola başvurulur?

Uyuşmazlık Mahkemelerine başvurulur.

 

70) İllerin çıkaracakları millet vekili sayısını hangisi belirler?

Yüksek Seçim Kurulu

 

71) Anayasalardan hangisi ile ilk kez “güçler ayrılığı” ilkesi kabul edilmiştir?

1961 Anayasası 

 

72) Ülkemizde haksızlığa uğradığını düşünen bir kimse iç hukuk yollarını tükettikten sonra Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvurabilmektedir. Türkiye bu mahkemenin verdiği kararı uygulamaktadır. Bu durum Neyin göstergesidir?

Ülkemizde Uluslar arası Hukuk Kurallarının da geçerli olduğunun göstergesidir. 

 
 

73) Anayasa Mahkemesi üyeleri kim tarafından seçilir?

Cumhurbaşkanı 
 

74) Cumhurbaşkanı seçilebilmek için en az kaç yaşında olmak gerekir?

40 Yaşında 
 

75) Anayasamıza göre TMBB üyesi olmayan bir kimsenin Cumhurbaşkanlığına aday olabilmesi için hangisi gereklidir?

TBMM Üye sayısının en az Beşte Biri tarafından aday gösterilebilmesi gereklidir. 

 
76) Anayasamıza göre Cumhurbaşkanının, varsa siyasi partilerle ilişiğinin kesilmesi gerekmektedir. Bu durum Cumhurbaşkanının hangi özelliğindendir?

Bu durum Cumhurbaşkanının tarafsızlığı ile ilgilidir. 
 

77) Adliye Mahkemeleri tarafından verilen karar ve hükümlerin son inceleme yeri neresidir?

Yargıtay 
 

78) Yasaların anayasaya aykırı olup olmadığına hangisi karar verir?

Anayasa Mahkemesi 

 
79) Siyasi Partilerin mali denetimini hangisi yapar ?

Anayasa Mahkemesi

 

80) Cumhurbaşkanı’nın yurt dışında olduğu durumlarda yerine kim vekalet eder.?

TBMM Başkanı

 

81) Meslek ilkelerine aykırı davranan hakim ve savcılar haklarında gerekli işlemleri yapmak ve cezai yaptırımlar uygulama görev ve yetkisi kime aittir?

Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu

 

82) Cumhurbaşkanı’nı görevi ile ilgili suçlardan dolayı yargılama görevi kime aittir?

Anayasa Mahkemesi

 

83) 1982 Anayasası’na göre “Hiçbir organ, makam, merci veya kişi yargı yetkisinin kullanılmasında Mahkemelere ve hakimlere emir ve talimat veremez, genelge gönderemez, tavsiye ve telkinde bulunamaz” Anayasamızda yer alan bu hüküm neyi gerçekleştirmeye yöneliktir?

Yargı bağımsızlığını

 

84) 1982 Anayasasına göre doğrudan halkın oylarıyla seçilerek görev başına kimler gelir?  TBMM üyeleri, Belediye Başkanı ve Muhtarlar.

 

85) 1982 Anayasasına göre hangi bakanların TBMM seçimlerinden önce çekilmeleri ve yerlerine bağımsızların atanması gerekir?

Ulaştırma Bakanı, Adalet Bakanı, İçişleri Bakanı

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !